หนังสือพิมพ์ The Washington Post เปิดเผยว่า สำนักงานข่าวกรองกลางสหรัฐฯ (CIA) ได้ดำเนินปฏิบัติการลับยาวนานกว่าทศวรรษ โดยโปรยเมล็ดฝิ่นที่ผ่านการดัดแปลงพันธุ์เหนือท้องฟ้าอัฟกานิสถาน เพื่อบ่อนทำลายอุตสาหกรรมเฮโรอีนมูลค่าหลายพันล้านดอลลาร์ของประเทศ แต่ภารกิจนี้กลับมีค่าใช้จ่ายสูงและแทบไม่ได้ผลตามที่ตั้งใจไว้
รายงานนี้ดูเหมือนเรื่องจากนิยายสายลับ แต่เป็นเรื่องจริงที่ The Washington Post เปิดเผยว่า ซีไอเอได้ดำเนินปฏิบัติการลับระหว่างปี 2004 ถึง 2015 เพื่อทำลายอุตสาหกรรมเฮโรอีนของอัฟกานิสถาน — ไม่ใช่ด้วยระเบิดหรือขีปนาวุธ แต่ด้วย “เมล็ดฝิ่น”
ตามรายงาน ซีไอเอได้โปรยเมล็ดฝิ่นดัดแปลงพันธุ์นับพันล้านเมล็ดลงบนพื้นที่เพาะปลูกทั่วอัฟกานิสถาน โดยมีเป้าหมายเพื่อลดความเข้มข้นของสารในพืชฝิ่นที่ใช้ผลิตเฮโรอีน ทำให้การผลิตยาเสพติดไม่คุ้มค่าอีกต่อไป
อดีตเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่งกล่าวกับ The Post ว่า
“มันเป็นแนวคิดนอกกรอบ — วิธีแก้ปัญหาที่ไม่ใช้กำลังทหารกับปัญหาที่เกี่ยวข้องกับทหารโดยตรง”
ปฏิบัติการนี้เกิดขึ้นควบคู่ไปกับสงครามอัฟกานิสถานของสหรัฐฯ ที่ยาวนานกว่า 20 ปี ซึ่งในช่วงนั้น เฮโรอีนไม่เพียงเป็นแหล่งเงินทุนของกลุ่มตาลีบัน แต่ยังซึมลึกเข้าไปในระบบคอร์รัปชันของรัฐบาลอัฟกันด้วย
ในช่วงกลางทศวรรษ 2000 อัฟกานิสถานเป็นแหล่งผลิตเฮโรอีนกว่า 90% ของโลก ทำให้การควบคุมยาเสพติดกลายเป็นส่วนสำคัญในยุทธศาสตร์ของวอชิงตัน
ปฏิบัติการลับของซีไอเอเริ่มในปลายปี 2004 โดยใช้เครื่องบินทหารอังกฤษรุ่น C-130 ทำการโปรยเมล็ดในเวลากลางคืน เหนือจังหวัดเฮลมันด์และนันกาฮาร์ ซึ่งเป็นแหล่งปลูกฝิ่นหลักของประเทศ ศูนย์อาชญากรรมและยาเสพติดของซีไอเอ (Crime and Narcotics Center) เป็นผู้ควบคุมโครงการนี้ โดยได้รับงบประมาณจำนวนมากหลังเหตุการณ์ 9/11
เมล็ดฝิ่นที่ใช้ไม่ใช่พืชตัดต่อพันธุกรรม (GMOs) แต่เป็นพันธุ์ที่คัดเลือกให้มีระดับ “อัลคาลอยด์” ต่ำลง — สารประกอบหลักที่ใช้ผลิตเฮโรอีน
แนวคิดคือ เมื่อปลูกและผสมข้ามพันธุ์กับฝิ่นพื้นเมืองไปเรื่อย ๆ ปริมาณสารเสพติดในพืชฝิ่นของอัฟกานิสถานจะค่อย ๆ ลดลงโดยไม่ให้ใครรู้ตัว
ความลับของปฏิบัติการนี้แน่นหนามากจนแม้แต่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของเพนตากอนและกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ บางคนก็ไม่รู้เรื่อง รวมถึงรัฐบาลของอดีตประธานาธิบดีฮามิด คาร์ไซ ของอัฟกานิสถานก็ถูกปกปิดไว้ตลอดเช่นกัน
แม้จะมีรายงานว่าปฏิบัติการนี้ “ได้ผลอยู่บ้าง” ในช่วงไม่กี่ปีแรก แต่อดีตเจ้าหน้าที่หลายคนยอมรับว่าผลกระทบในระยะยาวแทบไม่มี
หนึ่งในผู้มีส่วนร่วมกล่าวว่า
“มันไม่คุ้มกับแรงที่ลงไปเลย”
ชี้ให้เห็นถึงต้นทุนที่พุ่งสูงของซีไอเอและความยืดหยุ่นของอุตสาหกรรมเฮโรอีนในอัฟกานิสถาน
รายงานของผู้ตรวจการพิเศษสหรัฐฯ เพื่อการฟื้นฟูอัฟกานิสถาน (SIGAR) ในปี 2018 สรุปว่า ไม่มีโครงการต่อต้านยาเสพติดของอเมริกาใดที่สามารถลดการปลูกฝิ่นในอัฟกานิสถานได้อย่างยั่งยืน — แม้แต่เมล็ดฝิ่นที่ออกแบบมาเพื่อทำลายระบบก็ไม่สามารถถอนรากการพึ่งพาฝิ่นของประเทศนี้ได้
อดีตเจ้าหน้าที่อีกคนกล่าวทิ้งท้ายว่า
“มันเป็นความคิดที่ฉลาด แต่สุดท้ายอัฟกานิสถานก็กลับมาแข็งแรงอีกครั้ง — เหมือนกับทุ่งฝิ่นนั่นแหละ”
