กฎหมายควบคุมปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีผลบังคับใช้ในเวียดนามวันนี้ (1) ที่ทำให้เวียดนามเป็นประเทศแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีกรอบการทำงานที่ครอบคลุมเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่กำลังเฟื่องฟูนี้
กฎหมายฉบับนี้ผ่านการอนุมัติจากสภาแห่งชาติในเดือนธ.ค. โดยมุ่งเน้นที่ความเสี่ยงที่เกิดจากปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) และกำหนดให้มีการกำกับดูแลและควบคุมโดยมนุษย์ในลักษณะเดียวกับกฎหมายว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์แห่งสหภาพยุโรป (AI Act)
หลายประเทศกำลังดำเนินการเพื่อจัดการกับอันตรายของแชทบอทและโปรแกรมสร้างภาพ ตั้งแต่ข้อมูลเท็จไปจนถึงการล่วงละเมิดทางออนไลน์และการละเมิดลิขสิทธิ์ แต่มีเพียงไม่กี่ประเทศที่ออกกฎหมายแล้ว
กฎหมายฉบับนี้ ที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มี.ค. ปูทางให้เวียดนามบูรณาการอย่างลึกซึ้งกับมาตรฐานสากลในขณะที่ยังคงรักษาอธิปไตยทางดิจิทัล รัฐบาลกล่าวในรายงานเดือนธ.ค.
กฎหมายกำหนดให้บริษัทต่างๆ ต้องติดป้ายกำกับเนื้อหาที่สร้างโดย AI อย่างชัดเจน เช่น deepfake ที่ไม่สามารถแยกยะได้ง่ายจากความเป็นจริง
นอกจากนี้ยังกำหนดให้พวกเขาต้องเปิดเผยต่อลูกค้าเมื่อพวกเขากำลังโต้ตอบกับตัวแทนประดิษฐ์มากกว่าตัวแทนมนุษย์
กฎหมายนี้ใช้บังคับกับทั้งผู้พัฒนา ผู้ให้บริการ และผู้ใช้งานเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นองค์กรของเวียดนามหรือหน่วยงานต่างชาติที่ดำเนินงานในประเทศก็ตาม
เวียดนามตั้งเป้าหมายการเติบโตสองหลักที่ทะเยอทะยานสำหรับ 5 ปีข้างหน้าที่การขยายเศรษฐกิจดิจิทัลเป็นส่วนสำคัญของกลยุทธ์การพัฒนา
นายกรัฐมนตรีฝ่าม มีง จีง กล่าวว่าปัญญาประดิษฐ์และเศรษฐกิจข้อมูลเป็นเสาหลักของรูปแบบการพัฒนาใหม่ที่ยั่งยืนและชาญฉลาดกว่าเดิม
ภายใต้กฎหมายนี้ รัฐบาลจะจัดตั้งศูนย์ประมวลผล AI แห่งชาติ ปรับปรุงแหล่งข้อมูล และสร้างแบบจำลองภาษาขนาดใหญ่ในภาษาเวียดนาม
จนถึงขณะนี้ มีเพียงไม่กี่ประเทศเท่านั้นที่ได้นำกรอบการกำกับดูแล AI ที่ครอบคลุมมาใช้
สหรัฐฯ ได้คัดค้านสิ่งที่รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ เรียกว่า “กฎระเบียบที่มากเกินไป” โดยเตือนว่าอาจขัดขวางนวัตกรรมในภาคส่วนสำคัญนี้
ในเดือนม.ค. เกาหลีใต้กลายเป็นประเทศแรกที่มีกฎหมาย AI ที่มีผลบังคับใช้เต็มรูปแบบ ในขณะที่สหภาพยุโรปกำลังทยอยบังคับใช้กฎระเบียบชุดหนึ่งซึ่งจะมีผลบังคับใช้อย่างสมบูรณ์ในปี 2570
แม้กฎหมายของเวียดนามจะเป็นก้าวสำคัญทางด้านกฎระเบียบ แต่นักวิเคราะห์กล่าวว่าผลกระทบของกฎหมายจะขึ้นอยู่กับว่ารัฐบาลจะบังคับใช้กฎหมายอย่างไรและมีแนวทางในการนำไปปฏิบัติอย่างไร
“กฎหมายนี้ไม่ใช่คำตัดสินสุดท้ายแต่เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ” บริษัทกฎหมาย LNT & Partners ในเวียดนามกล่าวในการวิเคราะห์บนเว็บไซต์ของบริษัท
“กฎหมายนี้กำหนดให้รับผิดชอบ ควบคุมโดยมนุษย์ และการจัดการความเสี่ยงเป็นหลักสำคัญในการกำกับดูแล AI” บริษัทกฎหมายกล่าว
อย่างไรก็ตาม บริษัทเสริมว่าผลกระทบที่แท้จริงจะขึ้นอยู่กับกฤษฎีกา กฎระเบียบเฉพาะส่วน และแนวทางการบังคับใช้
แพททริค คีล ที่ปรึกษาด้านกฎหมายอาวุโสของบริษัทกฎหมาย DFDL เรียกกฎหมายนี้ว่าเป็นการแสดงออกถึงความทะเยอทะยานของเวียดนามอย่างมีนัยสำคัญ แต่บอกกับเอเอฟพีว่า ธุรกิจต่างๆ จะยังคงเผชิญกับความไม่แน่นอนเกี่ยวกับภาระผูกพันของตนจนกว่ารัฐบาลจะออกแนวทางปฏิบัติเพิ่มเติม
ในการประชุมสุดยอดด้านปัญญาประดิษฐ์ ที่จัดขึ้นในกรุงนิวเดลี เมื่อเดือนก.พ. ที่ผ่านมา 91 ประเทศและองค์กรระหว่างประเทศได้เรียกร้องให้มี AI ที่ปลอดภัย น่าเชื่อถือ และแข็งแกร่ง
แต่คำแถลงดังกล่าวที่ลงนามโดยสหรัฐฯและจีน ถูกวิพากษ์วิจารณ์จากกลุ่มรณรงค์ด้านความปลอดภัยของ AI ว่ามีเนื้อหาที่กว้างเกินไปจนไม่สามารถปกป้องสาธารณชนได้.
